สัมผัสประสบการณ์การท่องเที่ยวโดยชุมชนในชะอำ

ชะอำมีเรื่องราวให้เรียนรู้ทั้งในชุมชนริมทะเล และพื้นที่เกษตรกรรม การพูดคุยกับคนในพื้นที่ ดูวิธีทำงาน หรือร่วมกิจกรรมที่เจ้าของบ้านพร้อมแบ่งปัน ช่วยให้เข้าใจว่าอาชีพ และชีวิตประจำวันของผู้คนสัมพันธ์กับทรัพยากรรอบตัวอย่างไร

การท่องเที่ยวโดยชุมชน ให้ความสำคัญกับการที่คนในพื้นที่ ได้มีส่วนร่วมกำหนดและบริหารกิจกรรม ตามแนวทางขององค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน หรือ อพท. ซึ่งเชื่อมการเรียนรู้กับสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม และคุณภาพชีวิต สำหรับการเดินทางในชะอำ สามารถเลือกทั้งกิจกรรมของกลุ่มท่องเที่ยวโดยชุมชนและการเยี่ยมชมแหล่งเรียนรู้ท้องถิ่น โดยสอบถามรูปแบบการต้อนรับของแต่ละแห่งก่อนเดินทาง

ชุมชนบ้านคลองเทียน

อาชีพของคนท้องถิ่นในชุมชนนี้ คือ จับปลา ขายของทะเล ที่ใช้เลี้ยงชีวิตพวกเขา คนในคลองเทียนออกเรือจับปลาทุกวัน เมื่อได้ปลา ก็นำปลาที่จับได้มาขายที่ตลาดของคลองเทียน วิถีคนประมงพูดคุยเรื่องปลาเรื่องทะเล ช่วยเหลือกันเรื่องงาน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า งานประมงเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตของพวกเขา บริเวณคลองเทียนและสะพานยก เป็นพื้นที่เรียนรู้วิถีชายฝั่งผ่าน “ปูชัก” วิธีเก็บปูม้าให้มีชีวิตในถุงตาข่ายที่หย่อนลงในน้ำ แล้วชักขึ้นเมื่อมีผู้ซื้อ รายละเอียดเล็ก ๆ นี้ ช่วยให้เห็นว่า การดูแลสัตว์น้ำระหว่างขึ้นจากเรือจนถึงมือผู้บริโภค หากผู้ขายสะดวก ลองถาม ถึงวิธีเก็บรักษาหรือการเลือกปูสำหรับปรุงอาหาร พร้อมเว้นทางให้คนขนของ และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพ การชักปูเป็นส่วนหนึ่งของการค้าขาย จึงควรสอบถามก่อนหากตั้งใจมาชมโดยเฉพาะ กลุ่มประมงพื้นบ้านคลองเทียน ยังมีกิจกรรมจัดทำซั้งกอหรือบ้านปลา เพื่อเพิ่มพื้นที่อาศัยและหลบภัยให้สัตว์น้ำ ผู้สนใจสามารถสอบถามเรื่องแนวคิดและวิธีดำเนินงานได้ แต่ควรยืนยันล่วงหน้าว่ามีผู้ให้ข้อมูลหรือกิจกรรมรองรับในวันที่มาเยือน

ชุมชนหุบกะพง เกษตรและหัตถกรรม

จากชายฝั่งทะเล เข้าสู่อีกฝั่งสำหรับการท่องเที่ยวโดยชุมชน คือ หุบกะพง เรื่องราวเปลี่ยนไปสู่การเกษตรและหัตถกรรม ผลิตภัณฑ์ป่านศรนารายณ์ เช่น หมวก กระเป๋า และของใช้ เป็นตัวอย่างของการนำเส้นใยมาสร้างงานด้วยทักษะของผู้ผลิตในชุมชน

ก่อนเลือกซื้อ ลองถามถึงขั้นตอนการทำและวิธีดูแลรักษา จะช่วยให้เข้าใจงานแต่ละชิ้นและเลือกของที่ใช้ได้จริง หากอยากชมการผลิตหรือทดลองทำ ควรติดต่อกลุ่มผู้ผลิตก่อน เพราะการสาธิตต้องอาศัยทั้งเวลาและการเตรียมวัสดุ ผู้สนใจเรื่องการเกษตร แบบกลุ่มหรือคณะ สามารถติดต่อศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง เพื่อสอบถามหัวข้อศึกษาดูงานที่เหมาะกับตนหรือคณะเดินทาง

ชุมชนนายาง

มาถึงที่นี่ ตำบลนายาง เชื่อมการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับการเรียนรู้ด้านเกษตร ผู้มาเยือนจะได้เรียนรู้เรื่องข้าวจากแปลงนา การปลูกข้าว สังเกตข้าว การดูแลข้าวในแปลงนา โดยมีศูนย์เรียนรู้เกษตรทฤษฎีใหม่ทองหทัยเป็นหนึ่งในแหล่งเรียนรู้ของเครือข่าย ผู้มาเยือนสามารถติดต่อเพื่อศึกษาการจัดการดิน น้ำ และการปลูกข้าว พร้อมฟังเรื่องราวจากคนในพื้นที่และเยาวชนนักสื่อความหมายของกลุ่มท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลนายาง กิจกรรมหว่านข้าว เป็นตัวอย่างของการใช้แปลงนาเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และลงมือทำ รวมถึงนำกระบวนการผลิตข้าวไปใช้เป็นกรณีศึกษาด้านเกษตรผสมผสานและการคิดเชิงออกแบบ ระหว่างเรียนรู้ จะรู้ที่มาที่ไปของนาใช้น้ำจากไหน ดูแลดินอย่างไร และข้าวต้องผ่านขั้นตอนใดก่อนถึงมื้ออาหาร แต่กิจกรรมในนาเปลี่ยนตามฤดูกาล การหว่านหรือเก็บเกี่ยวจึงต้องสอบถามช่วงเวลาที่เหมาะสม ไม่ใช่กิจกรรมที่จัดได้ทุกวัน

วางแผนกับเจ้าของพื้นที่

ก่อนเดินทาง ควรพูดคุยกับผู้ประสานงานชุมชนให้ชัดเจนเรื่องจำนวนผู้เข้าร่วม ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย อาหาร และกิจกรรม เพื่อให้เจ้าของพื้นที่เตรียมการได้เหมาะสม โดยเฉพาะกิจกรรมที่ต้องจัดคน หรือวัสดุไว้ล่วงหน้า การเลือกซื้อสินค้าจากผู้ผลิต และชำระค่ากิจกรรมตามที่ตกลง เป็นวิธีสนับสนุนคนทำงานในพื้นที่ ส่วนการแบ่งรายได้ขึ้นอยู่กับการจัดการของแต่ละกลุ่ม สำหรับผู้มาเยือน การรักษาเวลา รับฟังคำแนะนำ และเคารพพื้นที่ทำงานกับชีวิตประจำวันของเจ้าบ้าน ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายได้ใช้เวลาร่วมกันอย่างราบรื่น