หากอยากเปลี่ยนจากการนั่งมองทะเล มาเป็นการเดินสำรวจแทน ให้เริ่มต้นสัมผัสประสบการณ์จริง ด้วยการเดินชมภูเขาหินปูน การสังเกตนก และเรียนรู้เรื่องทะเลจากคนในชุมชน ชะอำมีทั้งภูเขาหินปูน พื้นที่สีเขียวใกล้เมือง ป่าชายเลน และชุมชนประมง ที่ชวนให้เรียนรู้ธรรมชาติจากคนในพื้นที่ ลองเลือกกิจกรรมที่สนใจ แล้วค่อยจัดเวลาให้แต่ละแห่งตามแผนการเดินทางของคุณ
ถ้าใครชอบเดินท่ามกลางธรรมชาติ ลองเริ่มที่วนอุทยานเขานางพันธุรัต ภูเขาหินปูนแห่งนี้ มีเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่พาไปยังจุดต่าง ๆ ซึ่งชื่อผูกโยงกับเรื่อง สังข์ทอง เช่น บ่อชุบตัวพระสังข์ และเมรุนางพันธุรัต ระหว่างทาง ผู้มาเยือนจะได้มองภูมิประเทศจริงไปพร้อมกับทำความรู้จักเรื่องเล่าที่ผู้คนใช้เรียกขานสถานที่เหล่านี้มานาน
การเดินที่นี่จึงสนุกได้หลายแบบ บางคนตั้งใจมาฟังเรื่องราวที่มีคนเล่ากันมา บางคนสนใจถ่ายภาพ หรืออยากใช้เวลาเดินช้า ๆ สำรวจตามเส้นทาง ก่อนมาถึงจุดนี้ควรสอบถามเจ้าหน้าที่เรื่องสภาพเส้นทางและเลือกช่วงที่เหมาะกับเวลาของตนเอง โดยเฉพาะหากเดินทางกับเด็กหรือผู้สูงอายุ
สำหรับวันที่อยากอยู่ท่ามกลางต้นไม้โดยไม่ต้องเดินขึ้นเขา วนอุทยานชะอำ เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง พื้นที่แห่งนี้มีทั้งสนที่ปลูกเป็นสวนป่าและไม้ที่ขึ้นตามธรรมชาติ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระบุว่า พบนกหลายชนิดและกระรอกในบริเวณวนอุทยาน อีกทั้งเคยพัฒนาพื้นที่สำหรับการเดิน วิ่ง และปั่นจักรยาน ในการดูแลของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอีกด้วย
กิจกรรมการดูนกไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการรู้จักชื่อทุกชนิด ลองหยุดฟังเสียง มองตามการเคลื่อนไหวบนกิ่งไม้ หรือสังเกตว่านกใช้พื้นที่ใกล้น้ำ และแนวต้นไม้ต่างกันอย่างไร การพบสัตว์ขึ้นอยู่กับเวลาและสภาพแวดล้อมในวันนั้น จึงควรเผื่อเวลาไว้เดินอย่างไม่เร่งรีบ และดูจากระยะที่ไม่รบกวนพวกมัน
ต่อมาอีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญ คือ การเดินเลาะป่าชายเลน กับเรียนรู้เรื่องระบบนิเวศชายฝั่ง ที่อุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร ภายในค่ายพระรามหก ที่นี่มีพื้นที่ศึกษาระบบนิเวศป่าชายเลน รวมถึงแหล่งเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมและพลังงาน การเดินชมช่วยให้เห็นรายละเอียดที่มักผ่านสายตาไปเมื่อมองจากที่ไกล ๆ ทั้งรากไม้ พื้นดินเลน และสิ่งมีชีวิตหลากหลายตามแนวชายฝั่งที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้น สำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจในเชิงอนุรักษ์ สามารถศึกษานิทรรศการที่ศูนย์พลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อมได้ด้วย ทั้งนี้หากนักท่องเที่ยวต้องการเข้าชมป่าชายเลนหรือจัดกิจกรรมเป็นกลุ่ม ควรติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าเพื่อสอบถามรูปแบบการเข้าชมที่เปิดให้บริการในช่วงนั้น ตามคำแนะนำบนเว็บไซต์ของอุทยานฯ
อีกมุมหนึ่ง มาเรียนรู้เรื่องการอนุรักษ์ปูม้าจากชุมชนชายฝั่ง ธรรมชาติของชะอำไม่ได้มีเฉพาะพื้นที่ป่าและชายเลน ทะเลยังเป็นแหล่งทำกินของชุมชนประมง และเป็นเหตุผลที่คนในพื้นที่ต้องช่วยกันดูแลทรัพยากร โครงการธนาคารปูม้าที่บ้านคลองเทียนและบางไทรย้อยเป็นตัวอย่างของความร่วมมือนี้ แผนพัฒนาท้องถิ่นของเทศบาลเมืองชะอำระบุ การสนับสนุนทั้งสองกลุ่ม โดยมุ่งส่งเสริมการอนุบาลปูม้าและการมีส่วนร่วมของชาวประมงในชะอำอีกด้วย ถ้ามีโอกาสพูดคุยกับคนในชุมชน เรื่องที่น่าฟังอาจเริ่มจากคำถามง่าย ๆ ว่าทำไมจึงต้องดูแลแม่ปูที่มีไข่ และชาวประมงทำงานร่วมกันอย่างไร การเยี่ยมชมควรประสานกับชุมชนก่อน เพราะพื้นที่เหล่านี้เป็นสถานที่ทำงานของชาวบ้าน กิจกรรมสาธิตหรือการปล่อยลูกปูไม่ได้มีให้ชมทุกวัน
ชะอำมีธรรมชาติหลายแบบให้เลือกสัมผัสในทริปเดียว จะใช้เวลาเดินบนเขา แวะดูนกใกล้เมือง เรียนรู้ป่าชายเลน หรือรับฟังเรื่องทะเลจากชาวประมงก็ได้ สิ่งที่ทำให้แต่ละกิจกรรมน่าจดจำคือ การได้มองพื้นที่ให้ละเอียดขึ้น และเข้าใจว่าผู้คนใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับธรรมชาติเหล่านี้อย่างไร
