กิจกรรมเรียนรู้ชีวิตประมงแบบคนชะอำที่ริมทะเล

บริเวณคลองเทียนและสะพานยก เป็นอีกมุมของชะอำ ที่สะท้อนถึงอาชีพของคนริมทะเล เรือประมง อุปกรณ์จับสัตว์น้ำ และพื้นที่ของชุมชนที่เป็นที่ซื้อขายอาหารทะเล เกี่ยวข้องกับการทำมาหากินของชุมชน การมาเยือนที่นี่ จึงควรเผื่อเวลาเดินดูอย่างไม่เร่งรีบ พร้อมเคารพพื้นที่ที่ผู้คนยังใช้ทำงานอยู่ทุกวัน

เรียนรู้ เรื่องปูชัก รู้จักอาหารผ่านวิธีเก็บรักษา

“ปูชัก” เป็นชื่อที่มาจากวิธีเก็บปูม้าให้ยังมีชีวิต โดยนำปูใส่ถุงตาข่าย ผูกเชือกแล้วหย่อนลงในน้ำ เมื่อมีผู้ซื้อจึงชักถุงขึ้นมา วิธีนี้เชื่อมโยงกับวิถีประมงบริเวณคลองเทียนและสะพานยก และเป็นที่มาของชื่อเทศกาลชิมปูชักของชะอำด้วย

เมื่อรู้ที่มาของคำว่า “ปูชัก” ผู้มาเยือน ก็จะเข้าใจวิธีดูแลปูของชาวประมงก่อนนำมาจำหน่าย และเห็นเรื่องราวเบื้องหลังอาหารทะเลที่รับประทาน ปูหนึ่งตัว เกี่ยวข้องกับทั้งการออกเรือ การดูแลหลังจับ และการจำหน่าย หากต้องการชมการชักปู ควรสอบถามคนในพื้นที่ก่อน เพราะเป็นส่วนหนึ่งของการค้าขาย ไม่ใช่การแสดงที่มีรอบแน่นอนสำหรับนักท่องเที่ยว ระหว่างเดินชม ลองสังเกตการเตรียมเครื่องมือและการจัดการสัตว์น้ำหลังขึ้นฝั่ง โดยไม่ขวางทางขนของหรือแตะอุปกรณ์ หากเลือกซื้ออาหารทะเล ควรสอบถามชนิด น้ำหนัก ราคา และบริการปรุงหรือบรรจุให้ชัดเจน ชนิดและปริมาณสินค้าที่มีอาจแตกต่างกันในแต่ละวัน จึงควรเลือกจากของที่มีจริงมากกว่าคาดหวังว่าจะพบทุกอย่างตามแผน

เรียนรู้ เรื่องซั้งก้อ อาชีพประมง ที่ธนาคารปูม้า

กิจกรรมที่ผู้มาเยือนจะได้เรียนรู้ที่นี่ คือ ธนาคารปูม้าในชุมชนคลองเทียน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการนำแม่ปูที่มีไข่นอกกระดองมาดูแลเพื่อเพาะฟัก ก่อนปล่อยตัวอ่อนกลับสู่ทะเล หลักการของธนาคารปูม้า ช่วยเพิ่มโอกาสให้ไข่พัฒนาเป็นตัวอ่อน แทนการนำแม่ปูไปจำหน่ายพร้อมไข่ ตัวอ่อนที่เพิ่งฟักยังมีขนาดเล็ก และต้องผ่านพัฒนาการอีกหลายระยะ จึงไม่ควรเข้าใจว่า การปล่อยแต่ละครั้งจะทำให้ทุกตัวเติบโตเป็นปูที่จับขายได้ การเรียนรู้เรื่องนี้ช่วยให้เห็นทั้งความตั้งใจของผู้ดำเนินงานในเรื่องนี้ และข้อจำกัดของการฟื้นฟูทรัพยากร หากสนใจศึกษากระบวนการ ควรติดต่อผู้ดูแลก่อนเพื่อยืนยันช่วงเวลาที่เหมาะสม

“ซั้งกอ” เป็นวิธีการดูแลแหล่งอาศัยสัตว์น้ำทะเลให้ดีขึ้น ทำจากวัสดุธรรมชาติ และวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น ไม้ไผ่ เชือก ทางมะพร้าว หรือกิ่งไม้ โดยนำมาผูกประกอบเข้าด้วยกัน แล้วยึดกับแท่งปูนหรือวัสดุถ่วงน้ำหนัก ก่อนนำไปวางใต้น้ำบริเวณชายฝั่ง ทำขึ้นเพื่อเป็นบ้านปลาหรือปะการังเทียมธรรมชาติ สำหรับล่อให้สัตว์น้ำมาอาศัยอยู่รวมกัน ชาวบ้านกับคนในชุมชน ช่วยกันรักษาทรัพยากรน้ำให้สัตว์น้ำได้อยู่ในที่ปลอดภัย คนในหมู่บ้านใช้ความร่วมมือในการดูแลพื้นที่ การอนุรักษ์แบบนี้ช่วยฟื้นฟูธรรมชาติได้ด้วย

มีกิจกรรมการจัดทำ ซั้งกอ หรือบ้านปลา ของกลุ่มประมงพื้นบ้านคลองเทียน โดยมีการจัดทำซั้งกอเพื่อเพิ่มพื้นที่อาศัยและหลบภัยให้สัตว์น้ำ กิจกรรมนี้เป็นตัวอย่างของความร่วมมือระหว่างชุมชนชายฝั่งกับหน่วยงานด้านทรัพยากรทางทะเล อย่างไรก็ตาม การมีบ้านปลาไม่ได้ยืนยันด้วยตัวเองว่า จำนวนสัตว์น้ำหรือรายได้เพิ่มขึ้นแล้ว ผลเหล่านั้นต้องอาศัยการติดตาม สิ่งที่ผู้มาเยือนเรียนรู้ได้คือ คนที่พึ่งพาทะเล มีบทบาทในการดูแลแหล่งทรัพยากรโดยตรงที่เกี่ยวข้องกับอาชีพของตนด้วย

ก่อนถ่ายภาพบุคคลควรขออนุญาต และหากต้องการพูดคุย ให้เลือกจังหวะที่เจ้าของพื้นที่สะดวก การซื้อจากผู้ขายในชุมชน เก็บขยะกลับ และเว้นพื้นที่ให้คนทำงาน เป็นวิธีเรียบง่ายในการเที่ยวอย่างเคารพท้องถิ่น ทริปนี้อาจจบด้วยมื้ออาหารทะเล แต่ระหว่างทาง ผู้มาเยือนจะได้เรียนรู้วิถีชีวิตชาวประมงของท้องถิ่นของชะอำ และเรียนรู้ถึงมุมมองของคนที่อยู่เบื้องหลังอาหารมื้อนั้นมากขึ้น เป็นประสบการณ์ที่ต้องสัมผัสด้วยตนเองในการมาเยือนที่นี่