ตามรอยพระราชดำริ เรียนรู้เรื่องราวของการพัฒนาแบบยั่งยืนของจังหวัดเพชรบุรี

จากชายหาดชะอำ ลองเปลี่ยนเส้นทางไปทำความรู้จักพื้นที่ผ่านแหล่งเรียนรู้ตามแนวพระราชดำริ แต่ละแห่งมีเรื่องราวต่างกัน บางแห่งเริ่มจากดินและป่าที่เสื่อมโทรม บางแห่งศึกษาการเกษตรหรือการพัฒนาอาชีพ ขณะที่อีกแห่งมุ่งแก้ปัญหาน้ำเสีย การเลือกเยี่ยมชมตามความสนใจ จึงช่วยให้เห็นเพชรบุรีผ่านความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรกับชีวิตของผู้คน

เริ่มจากดินและป่าในชะอำ

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับผู้สนใจการฟื้นฟูพื้นที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 มีพระราชดำริ ให้พัฒนาเป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2526 เพื่อฟื้นฟูสภาพแวดล้อมและส่งเสริมอาชีพที่เหมาะสม งานศึกษาครอบคลุมการดูแลป่า แหล่งน้ำ และดิน รวมถึงการใช้หญ้าแฝกเพื่ออนุรักษ์ดินและน้ำ

อีกจุดหนึ่งคือ โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพพื้นที่บริเวณเขานางพันธุรัต (เขาเจ้าลายใหญ่) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งมีเป้าหมายอนุรักษ์ ฟื้นฟู และพัฒนาพื้นที่เป็นแหล่งศึกษาธรรมชาติ ผู้มาเยือนจึงสามารถเชื่อมการเที่ยวภูเขากับการเรียนรู้เรื่องการดูแลภูมิทัศน์ โดยเลือกเส้นทางที่เปิดให้เข้าชมและเหมาะกับกำลังของตนเอง

จากการจัดการทรัพยากรไปสู่การประกอบอาชีพ

สำหรับผู้สนใจชีวิตเกษตรกร โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง และ โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย ช่วยให้เรียนรู้เรื่องที่อยู่อาศัย ที่ทำกิน และการรวมกลุ่มในรูปสหกรณ์ ประเด็นเหล่านี้ช่วยให้มองการพัฒนาชุมชนควบคู่กับโอกาสในการประกอบอาชีพ หากต้องการเจาะลึกด้านการเกษตร อาจเลือก โครงการสวนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ในชะอำ ซึ่งศึกษารูปแบบเกษตรผสมผสานและเกษตรทฤษฎีใหม่ หรือเดินทางไป โครงการชั่งหัวมัน ตามพระราชดำริ ในอำเภอท่ายาง เพื่อเรียนรู้การเกษตรแบบบูรณาการ ที่รวบรวมพืชเศรษฐกิจของท้องถิ่นไว้ในพื้นที่เดียวกัน

เรียนรู้เรื่องชายฝั่ง ศึกษาเรื่องการจัดการน้ำ

อุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร ภายในค่ายพระรามหก อำเภอชะอำ เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และการอนุรักษ์พลังงาน กลุ่มครอบครัวอาจใช้การเดินศึกษาป่าชายเลน เป็นโอกาสให้เด็ก ๆ สังเกตรากไม้ ดิน และน้ำ แล้วตั้งคำถามจากสิ่งที่เห็น ส่วนหมู่คณะควรติดต่อเลือกกิจกรรมล่วงหน้า

เมื่อไปถึงอำเภอบ้านแหลม สามารถเลือกศึกษางานเกษตรที่ โครงการศูนย์สาธิตพืชไร่และพืชสวนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลท่าแร้ง ซึ่งมีงานผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว พืชไร่ และพืชสวน หรือพิจารณา โครงการฟาร์มทะเลตัวอย่างฯ เป็นอีกจุดในแผนการเดินทาง โดยสอบถามกิจกรรมศึกษาดูงานที่รองรับได้ก่อน

ส่วน โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ช่วยอธิบายการจัดการขยะและน้ำเสียชุมชน ตัวอย่างเช่น ระบบบ่อบำบัดที่ใช้การตกตะกอน การกักพักน้ำ และกระบวนการทางชีวภาพ เป็นการเรียนรู้ว่าการใช้ธรรมชาติ แก้ปัญหาต้องอาศัยการออกแบบและดูแลระบบด้วย

ไม่จำเป็นต้องแวะครบทุกแห่งในทริปเดียว ลองเลือกหัวข้อที่อยากเรียนรู้ แล้วจัดกลุ่มสถานที่ตามตำแหน่งและเวลาที่มี ก่อนเดินทางควรยืนยันวันเปิด พื้นที่เข้าชม และเงื่อนไขของแต่ละโครงการ การเผื่อเวลาฟังคำอธิบายและตั้งคำถาม จะช่วยให้การเที่ยวครั้งนี้ ได้ทั้งความเพลิดเพลินและความรู้ที่นำกลับไปคิดต่อได้