วันเดย์ ทริป อิน ชะอำ

สัมผัสวิถีชุมชนชายฝั่ง เสน่ห์แห่งการเดินทางที่มากกว่าทะเล

ชุมชนประมง ยังคงเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ชายฝั่งชะอำ ทะเลในบริเวณนี้ จึงไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่พักผ่อน แต่ยังเป็นแหล่งทำมาหากินของคนในพื้นที่ ทั้งการออกเรือประมง การนำสัตว์น้ำกลับมาจำหน่าย และกิจกรรมดูแลทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับอาชีพของชุมชน

บริเวณบ้านคลองเทียนและชุมชนสะพานหิน เป็นพื้นที่หนึ่งที่ยังพบวิถีประมงพื้นบ้าน โดยเฉพาะการทำประมงปูม้า เรือประมง ใช้บริเวณคลองเป็นจุดเข้าออกและนำสัตว์น้ำกลับขึ้นฝั่ง หากมาในช่วงเวลาที่เหมาะสม อาจได้เห็นการทำงานของชาวประมง และบรรยากาศของชุมชนที่แตกต่างจากบริเวณชายหาดท่องเที่ยวของชะอำ

อีกเรื่องที่น่าสนใจของพื้นที่นี้คือ “ปูชัก” วิธีเก็บปูม้า ให้มีชีวิตก่อนจำหน่าย ชาวประมงจะนำปูใส่ถุงตาข่าย ผูกเชือกแล้วหย่อนลงในน้ำ เมื่อมีผู้มาซื้อจึงชักถุงขึ้นมาให้เลือก วิธีนี้เกิดจากการปรับใช้พื้นที่คลองให้เข้ากับการค้าขายของชาวประมง และกลายเป็นชื่อที่คนในพื้นที่ใช้เรียกกันมาจนถึงปัจจุบัน

นอกจากการทำประมงแล้ว หลายชุมชนชายฝั่งของชะอำ ยังมีส่วนร่วมในการฟื้นฟูทรัพยากรปูม้าผ่าน “ธนาคารปูม้า” จากเรื่องราวเครือข่ายที่เชื่อมโยงชาวประมง ของชุมชนบ้านคลองเทียน ชุมชนสะพานหิน ชุมชนบ้านปากคลอง และชุมชนบ้านหนองแจง แนวทางสำคัญคือ การนำแม่ปูที่มีไข่นอกกระดองเข้าสู่กระบวนการเพาะฟัก เพื่อเพิ่มโอกาสให้ลูกปูกลับคืนสู่ธรรมชาติ

การดูแลทรัพยากร ยังมีรูปแบบอื่นด้วย จากข้อมูลของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งรายงานว่า กลุ่มประมงพื้นบ้านคลองเทียนร่วมกันจัดทำ “ซั้งกอ” หรือบ้านปลา 30 ชุด ซั้งกอ ทำหน้าที่เป็นพื้นที่อาศัย หลบภัย และวางไข่ของสัตว์น้ำวัยอ่อน กิจกรรมนี้ สะท้อนให้เห็นแนวทางที่ชาวประมงใช้ดูแลแหล่งทรัพยากรควบคู่ไปกับการประกอบอาชีพ

อีกพื้นที่หนึ่งคือ ชุมชนบางไทรย้อย ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับวิถีประมงชายฝั่งเช่นกัน โดยมุ่งเน้นเรื่องภูมิปัญญาการทำปลาเค็มของชุมชน รวมถึงการดำเนินงานธนาคารปูม้า และมีการจัดกิจกรรมปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำบริเวณชายทะเลบางไทรย้อย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมฟื้นฟูทรัพยากรในพื้นที่

การเที่ยวชุมชนชายฝั่งชะอำ จึงอาจเริ่มจากการสังเกตสิ่งที่เกิดขึ้นในพื้นที่จริง ไม่ว่าจะเป็นเรือประมง จุดจอดเรือ การซื้อขายอาหารทะเล หรือวิธีจัดการสัตว์น้ำหลังขึ้นฝั่ง สิ่งเหล่านี้ ช่วยให้เห็นอีกด้านหนึ่งของชะอำที่แตกต่างจากพื้นที่ชายหาดสำหรับพักผ่อน

สำหรับผู้ที่ต้องการเยี่ยมชมธนาคารปูม้า พูดคุยเรียนรู้กับชาวประมง หรือเข้าร่วมกิจกรรมอนุรักษ์ ควรติดต่อชุมชนหรือผู้ประสานงานก่อนเดินทาง เนื่องจากกิจกรรมขึ้นอยู่กับช่วงเวลา สภาพทะเล และการดำเนินงานของชุมชนในแต่ละวัน การมาเยือนโดยไม่เร่งรีบ และเคารพวิถีการทำงานของคนในพื้นที่ จะช่วยให้การเที่ยวชุมชนเป็นทั้งการพักผ่อนและโอกาส ทำความรู้จักชะอำผ่านชีวิตของผู้คนที่อยู่กับทะเลจริง ๆ